هر فرد سیگاری می تواند به شما بگوید، نیکوتین یک داروی اعتیاد آور است. در یک سال گذشته حدود هفت درصد از مردم سعی بر ترک این ماده اعتیاد آور گرفته اند. نیکوتین جزو مواد مخدری است که بیش از مواد دیگر مورد استفاده قرار می گیرد ، به رغم این واقعیت که سیگار کشیدن باعث سرطان ریه و بسیاری از مشکلات دیگر در انسان می گردد.

 1- تعریف نیکوتین (Nicotine)

نیکوتین یکی از مهمترین مواد مخدر مورد استفاده در دنیا است. این ماده مخدر می تواند شخص را به بیماری های مختلف، معلولیت و مرگ دچار سازد. درصد بسیار زیادی از افرادی که دچار سرطان ریه می شوند، از این ماده مخدر استعمال کرده اند.

اولین بار در سال 1989، جراح عمومی  گزارش داد که سیگار و سایر اشکال تنباکو مانند سیگار برگ، توتون پیپ، جویدن توتون و تنباکو اعتیاد آور است. همچنین این گزارش مشخص کرد که استعمال سیگار یکی از علل عمده سکته مغزی و همچنین به عنوان سومین علت عمده مرگ در ایالات متحده است.

نیکوتین یکی از 4،000 مواد شیمیایی موجود در دود دخانیات است. جزئی اصلی که بر روی مغز تأثیر می گذارد. محصولات توتون بدون دود (برای مثال، انفیه و جویدن توتون و تنباکو) نیز حاوی سطوح بالایی از نیکوتین هستند. نیکوتین یک مایع بی رنگ طبیعی است که زمانی که سوخته شود، به رنگی قهوه ای تبدیل می شود.

 گونه های بسیاری از گیاهان تنباکو وجود دارد، گونه (tabacum) به عنوان منبع اصلی محصولات توتون و تنباکو امروز است. مطالعات گسترده نشان می دهد که گیاه تنباکو از اثرات پیچیده و گاهی اوقات غیر قابل پیش بینی در مغز و بدن است.

نیکوتین از طریق پوست و مخاط دیواره بینی و دهان و یا در ریه ها (از طریق استنشاق) جذب می شود. نتایج مصرف سیگار در نیکوتین به مغز در فاصله 10 ثانیه پس از استنشاق صورت می پذیرد. جذب نیکوتین می تواند از طریق مخاط دهان نیزانجام شود، مثل چویدن تتون و تنباکو که به عنوان نیکوتین بدون دود شناخته می شوند.

نیکوتین اعتیاد آور است، همین دلیل است که اکثر افراد سیگاری به طور منظم باید این ماده را مصرف نمایند. اکثر افراد سیگاری می دانند که دخانیات مضر است. برای همین این افراد تمایل به کاهش این ماده و یا ترک کامل آن دارند. هر ساله نزدیک به 35 میلیون نفر به طور جدی تلاش برای ترک هر ساله این ماده دارند. متاسفانه ترک این ماده کمی دشوار است. برخی موفق می شوند تنها 7 روز از آن دوری کنند و تنها 7 درصد موفق می شوند، یک سال آن را قطع نمایند. علاوه بر خواص اعتیاد آور نیکوتین، عوامل دیگر نیز در استعمال این ماده موثر است مانند در دسترس بودن آسان آن، پذیرش جامعه از استعمال این ماده به طور علنی ، بازاریابی و تبلیغات پیچیده شرکت های دخانیات. این عوامل همراه با خواص اعتیاد آور بودن نیکوتین باعث شده تا درصد بالایی به سوء مصرف این ماده دچار گردند.

تحقیقات اخیر نشان داده است که چگونه نیکوتین بر مغز تأثیر می گذارد. نیکوتین مدارات احساس لذت و به اصطلاح مسیر پاداش را فعال می کند. طی تحقیقات نیکوتین میزان دوپامین را افزایش می دهد. با سیگار کشیدن یا استنشاق در عرض 10 ثانیه نیکوتین به مغز می رسد. اثرات حاد نیکوتین در انسان ، باعث نیاز به ادامه مصرف مکرر در طول روز می شود.

سیگار یک سیستم انتقال دارو بسیار کارآمد و بسیار مهندسی شده است. یک سیگاری می تواند نیکوتین را با سرعت بالا به مغز برساند. در هر پنج دقیقه ده دود(پف) بر سیگار زده می شود. بنابراین یک فرد سیگاری با مصرف یک بسته سیگار،  که حدود 30 عدد سیگار است ، روزانه 300 دود (پف) نیکوتین به مغز می رساند. این  عوامل به طور قابل ملاحظه ای ، نشان دهنده اعتیاد آور بودن آن است.

با استفاده از تکنولوژی تصویربرداری عصبی پیشرفته، تحقیقات نشان می دهد که نیکوتین ممکن است تنها ماده روانگردان در دخانیات باشد. دانشمندان دریافتند که مصرف سیگار، تأثیر بسیار زیاد بر روی مغز و کاهش قابل توجهی MAO دارد، که یک آنزیم مسئول شکستن دوپامین است. تغییر در سطح MAO باید توسط برخی از مواد تشکیل دهنده در دود سیگار ایجاد شود. کاهش MAO باعث می شود تا میزان دوپامین بالاتر رود. افزایش بالای سطح بالا دوپامین در خون باعث می شود تا فرد تمایل مکرر برای استعمال به این ماده مخدر داشته باشد.

اثر نیکوتین بر بدن

نیکوتین به عنوان یک آرام بخش عمل می کند. بلافاصله پس از قرار گرفتن در معرض نیکوتین، یک ضربه ناشی از تحریک دارو از غده آدرنال و در نتیجه تخلیه اپی نفرین (آدرنالین) انجام می شود. عجله آدرنالین تحریک بدن، باعث آزادی ناگهانی قند خون و همچنین افزایش فشار خون، ضربان قلب و تنفس می باشد. همچنین نیکوتین باعث سرکوب خروجی انسولین از پانکراس می گردد و به همین دلیل افراد سیگاری کمی مشکل قند خون خواهند داشت. علاوه بر این، نیکوتین به طور غیر مستقیم باعث آزاد شدن دوپامین در مغز می گردد که در فرد ایجاد لذت و انگیزه می نماید. این واکنش شبیه به سایر مواد مخدر، از جمله کوکائین و هروئین و … است. در مقابل، نیکوتین همچنین می توانید یک اثر آرام بخش داشته باشد ، بسته به سطح انگیختگی سیستم عصبی فرد سیگاری و دوز نیکوتین متغیر است.

استفاده مکرر نیکوتین سطح تحمل فرد را پیوسته تغییر می دهد و فرد به دوزهای بالاتر از این ماده نیاز پیدا می کند. اثر نیکوتین سریع از بین می رود و بدن بعد از چند ساعت نیاز به مصرف پیدا می کند. بنابراین خیلی زود دوز مصرفی فرد بالا می رود.

قطع نیکوتین

قطع  نیکوتین یک دوره یک ماهه یا بیشتر دارد. علایم محرومیت از نیکوتین ممکن است در عرض چند ساعت پس از آخرین سیگار شروع شود، که شامل: تحریک پذیری، اختلال خواب، ولع مصرف، نقص های شناختی و توجه و افزایش اشتها است. علائم به طور کلی در چند روز اول شدت بیشتری دارد و ممکن است در عرض چند هفته فروکش کند، هر چند ممکن است برای برخی از افراد اثر آن برای ماه ها باقی بماند.

یک جزء مهم و درک ضعیف از سندرم ترک نیکوتین ولع مصرف آن است. میل به مصرف نیکوتین به عنوان یک مانع عمده برای پرهیز موفق از این ماده می باشد که ممکن است برای 6 ماه یا بیشتر ادامه یابد. با قطع نیکوتین فرد دچار مشکلات روانی حاصل از آن نیز خواهد بود. برای کمک در ترک فرد از آدامس نیکوتین استفاده می کند اگر ممکن است جنبه های دارویی خروج کاهش یابد اما میل و هوس فد به نیکوتین اغلب باقی بماند.

عواقب پزشکی

مصرف دخانیات عامل یک سوم از سرطان ها است. مهمترین سرطان ناشی از دخانیات، سرطان ریه است. دخانیات قاتل شماره یک سرطان در مردان و زنان است. در 90 درصد از تمام موارد سرطان ریه، مصرف سیگار به عنوان یک علت آن ذکر شده است.

برخی از پیامدهای پزشکی سایر:

  • بیماری های ریوی مانند برونشیت مزمن و آمفیزم • تشدید علائم آسم • مرتبط با سرطانهای دهان، کلیه، مری، حلق، حنجره، معده، لوزالمعده، ریه ، گردن رحم، حالب و مثانه • خطر بیماری قلبی از جمله سکته مغزی• بیماری های قلبی و عروقی • بروز سندرم مرگ ناگهانی نوزاد • یائسگی زودرس • افراد سیگاری باردار – افزایش خطر نوزاد مرده، زودرس یا کم وزن • کودکان زنان سیگاری مستعد اختلال سلوک.

2- نشانه هاینیکوتین (Nicotine)

فردی که مشکل مصرف دخانیات دارد عمدتاً در زندگی روزمره دچار مشکل می شود. عنوان مثال، اجتناب از برخی رستوران ها و یا خانواده و یا دوستان به دلیل مصرف در این مکان ها است.

ناتوانی در ترک سیگار یک نکته قابل توجهی است. در صورت ترک فرد دچار علائمی چون : اضطراب، تحریک پذیری، بی قراری، سردرد، اشکال در تمرکز، خواب آلودگی، ناراحتی معده می گردد.

 اثرات جانبی

نیکوتین بسیار اعتیاد آور است. از مصرف نیکوتین نتایج در ترشحات اپی نفرین از قشر آدرنال، باعث آزادشدن ناگهانی قند خون می شود. بعد از مصرف  مداوم این مواد فرد پیوسته  دچار خستگی و افسردگی می شود وهمین امر سو مصرف

مواد را به دنبال خواهد داشت.

علاوه بر نیکوتین، دود سیگار از گازهای (عمدتا مونوکسید کربن) و قطران (تار) تشکیل شده است. مونوکسید کربن در دود شانس بیماری های قلبی عروقی را افزایش می دهد.قطران (تار)  در سیگار منجر به خطر بالای آمفیزم ریوی، سرطان ریه و اختلالات نایژه ها یا برونش می گردد.

3- دلایلنیکوتین (Nicotine)

با توجه به ماهیت اعتیاد آور بودن نیکوتین، از جمله آزاد کردن دوپامین، سیگار کشیدن به راحتی می تواند تبدیل به یک عادت گردد. ممکن است مصرف سیگار همراه با عادتی انجام می گیرد. برای مثال، سیگار کشیدن بعد از هر وعده غذا و یا در مکان های خاص و یا در سطوح خاصی از استرس می باشد. بدین ترتیب برای غلبه براعتیاد به نیکوتین لازم است فرد تغییراتی بر رفتار خود داشته باشید.

4- درماننیکوتین (Nicotine)

تحقیقات نشان می دهد که علائم ترک در چند هفته و ماه اول بسیار زیاد است، و کاهش قابل توجهی پس از سه ماه خواهد داشت. مطالعات نشان داده اند که روان درمانی همراه با دارو درمانی بهترین نتیجه ترک نیکوتین است. ترک سیگار می تواند تأثیر مثبت و فوری بر سلامت افراد داشته باشد. برای مثال، یک مرد 35 ساله که سیگار را ترک می کند، امید به زندگی در او افزایش می یابد.

جایگزینی نیکوتین

درمان های جایگزینی نیکوتین (NRTs) هستند مانند: آدامس نیکوتین جویدن، چسب نیکوتین، اسپری های بینی، و قرص. اولین درمان های دارویی توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای استفاده در درمان ترک سیگار مورد تایید قرار گرفت. NRTs ارائه یک دوز کنترل از نیکوتین به یک فرد سیگاری به منظور کاهش علائم ترک در طول فرآیند ترک سیگار است. دارو درمانی زمانی نتیجه بخش و موفق خواهد بود که همزمان با رفتار درمانی باشد.

درمان غیر نیکوتین

بوپروپیون (Bupropion) و وارنيكلين (Varenicline) دو داروی بدون نیکوتین است که به طور قابل توجهی در ترک طولانی مدت سیگار کمک می کند. بوپروپیون (Bupropion)، یک دارو که می رود به نام تجاری Zyban، توسط FDA در سال 1997 برای استفاده در ترک سیگار به تصویب رسید. تارتارات وارنیکلین (نام تجاری: Chantix) نیز برای کاهش علائم ترک و مسدود کردن اثرات نیکوتین مورد استفاده قرار می گیرد.

داروهای دیگر غیر نیکوتینی نیز هستند که در ترک توتون و تنباکو مورد استفاده قرار می گیرد از جمله داروهای ضد افسردگی و ضد فشار خون . دانشمندان همچنین در حال بررسی بر روی واکسنی هستند که در پیشگیری و عدم بازگشت بعد از ترک کمک نماید.

درمان های رفتاری

درمان های رفتاری می تواند نقش اساسی در درمان اعتیاد به نیکوتین ایفا کند. این درمان هم می تواند به تنهایی انجام شود یا همزمان با دارو درمانی صورت پذیرد. درمان های شناختی – رفتاری عبارتند از: آشنایی عوارض مصرف سیگار، توسعه استراتژی های مقابله جایگزین، مدیریت استرس، بهبود مهارت های حل مسئله، و همچنین افزایش حمایت اجتماعی یاد می دهد. کار ترک سیگار کار ساده ای نیست ولی درمان های مداخله رفتاری طبق برنامه ریزی های کوتاه مدت 1-3 ماه  در عرض 6 ماه، 75-80 درصد از افرادموفق به ترک سیگار خواهند شد. با استفاده از درمان های دارویی می توانید شانس موفقیت را دو برابر کرد. با این حال، ترکیبی از درمان های دارویی و رفتاری شانس بالایی ایجاد می کند.

بدون نظر

جواب دادن